TE WHARE MAKATEA O TE PŌKAITARA

“Nō reira ko te pōkai, he kohinga tangata. Arā, ko te tara he kupu whakarite mō te rangatira. Ko te tara o te maunga, ko runga rawa. Engari ko te kupu i tīkina atu nā te mea he aha te mate o te whakarangatira i te hunga kaha ki te whai i te reo? He aha te mate o te whakarangatira? Ki a au nei me whakarangatira. Nō reira kei te hāngai pū te kupu ki a koutou o roto i tēnei whare."

Dr Sir Tīmoti Kāretu, Amokapua

Nau mai, karapinepine mai rā

Āe ko tō tātou reo tēnei e karanga nei, ‘Hoake rā, hikitia, hāpainga ake ki tōna tautara, ki tōna taumata’ kia rangona anō ai tōna ihi, tōna wehi, kia ū tonu anō ai tōna mauri, tōna mana. E tonoa ana ko ngā tauira matatau ki te reo me ngā tikanga, ka ū hoki ki te kaupapa me ngā tikanga whakahaere a Te Pōkaitara.

  • He whare makatea a Te Pōkaitara e tū ana i roto o Ngāti Kahungunu. Huaki ai te whare i ōna tatau ki tētahi rangapū hou i ia rua tau. Ka noho te tauira i roto i te kaupapa mō te rua tau kātahi ia ka whakamātauria. Ko te whare nei, mō ngā uri o Ngāti Kahungunu (ahakoa kei hea i te motu e noho ana), mō ngā mātua rānei o ngā tamariki nō Ngāti Kahungunu, me ngā Māori e noho ana i te rohe o Ngāti Kahungunu. Ko te momo e tika ana kia uru mai, ko te tauira kua āhua pai kē te reo, ā, e pīrangi ana kia pai kē atu, ka mutu, e pīrangi ana kia nui ake te mōhio ki ngā tikanga, ki ngā mahi tū marae, ki ngā mahi karakia. Hei teina a Te Pōkaitara ki Te Panekiretanga o te Reo.

  • Hai te Matariki 2027 pōwhiritia ai te rangapū hou o Te Pōkaitara. Mā ngā ika ā-Whiro ngā tauira e tautapa hei whakatau mā ngā kaiako. Ko te whare nei, mō ngā uri o Ngāti Kahungunu (ahakoa kei hea i te motu e noho ana), mō ngā mātua rānei o ngā tamariki nō Ngāti Kahungunu, me ngā Māori e noho ana i te rohe o Ngāti Kahungunu. Kai tēnei paetukutuku ētahi kōrero mō te kaupapa, te tukanga whakauru tauira, me te puka tono mai i tō hiahia ki te uru mai. Ko tōna utu ko te $2000.

    Ētahi atu kaupapa hai whai māu i te rua tau e noho ana hai tauira ki Te Pōkaitara (mēnā koe e wātea ana):
    • Toitū Te Reo
    • Te Koroneihana ki Waikato
    • Te Kura Reo o Ngāti Kahungunu
    • Te Kura Reo o Waimārama

    • Ko te reo Māori te reo o ngā whakaakoranga me ngā whakamahukitanga.

    • Ko ngā karakia Māori anake ka whakaaetia i ngā whakahaere o tēnei wānanga. 

    • Ko te whāinga matua ko te reo kia tika, ko te reo kia rangawhāwhā, ko te reo kia eke ki ōna karamatamata, ko te reo kia rētō, ko te reo kia Māori.

    • Ko ngā āhuatanga ki te reo ka āta tirohia ko te pānui, ko te tuhi, ko te kōrero, ko te whakarongo. Ko ōna momo mahi katoa ka whāia hai whakaū i ērā āhuatanga katoa kia tino eke panuku ai.

    • I tua atu i ērā ko te whaikōrero me te mau o te rākau i te wā o te whaikōrero, ā, ko te karanga me ōna rerenga katoa. Ka tirohia anō hoki te āhua ki te reo e tika ana, e hāngai ana, e eke ana mō te āhua ki ēnei tikanga.

    • E uru mai ai te tangata ka riro mā ngā kaiwhakaako anō e whakatau.  

    • Ko te tangata whai mai i tēnei kaupapa me matatau tonu ki te reo me whakapono rānei ngā kaiwhakaako hai roto i te wā ka matatau.

    • Ehara tēnei whakaakoranga mā te hunga kāore e pai kia kōrerotia atu, mā te hunga kawe mātauranga rānei.  Inā he tangata whakamau, whakamōtū kē rānei he pai kē ake kia kaua e tono kia uru mai.

    • Ki te tamō te tauira i tētahi wānanga tikanga me tētahi wānanga reo, he pai ake kia puta atu ia.  Nā te tokoiti o te hunga ka āhei mai kei riro mā te hunga takeo te hunga pīkoko e aukati atu nō reira kia tino mārama te tangata ki ōna hiahia, kia tino ū hoki ki ngā mahi.

  • Ko ngā kaiwhakaako matua ko Tākuta Tā Tīmoti Kāretu, Tākuta Jeremy Tātere MacLeod, Piripi Winiata, Te Uranga Belk. I roto i ngā tau kua waimarie te kaupapa i a: Pania Papa, Leon Te Heketū Blake, Amohia Juneea Silbery, Te Korou Whangataua, Anaha Hiini, Paraone Gloyne, Ngahuia Kopa, Ruth Smith, Mataia Keepa, Hemi Kelly me ngā kaiako o ngā kura reo o te rohe nei pēnei i a Te Haumihiata Mason, Hinerapa Rupuha, Tamati Waaka, Hollie Smith, Te Kuru o te Marama Dewes, Hona Black, Te Ama-Rere-Tai Rangihuna, Te Ara Ripeka Rangihuna, Tiahuia Ropitini, Parekura Pewhairangi, Aperahama Hurihanganui, me Shanara Hinematarau Wallace.

  • I te tau 2026 tū ai te Tarahiti Ohaoha o Te Pōkaitara (Te Pōkaitara Charitable Trust), i whakatūria hei tautoko i te kaupapa o Te Pōkaitara. Ko ōna whāinga, ko te whakatairanga i te kounga o te reo Māori me ngā tikanga Māori, hei painga mō Ngāti Kahungunu me ōna hapori.

    Te Tarahiti Ohaoha o Te Pōkaitara is a registered charitable trust established to advance the revitalisation and excellence of te reo Māori and tikanga Māori. The Trust supports iwi‑led initiatives that strengthen educational outcomes, leadership, and cultural capability for Ngāti Kahungunu and its communities.

Four women holding branches with green leaves, singing or speaking with emotional expressions indoors.
A group of five people sitting side by side in a row, smiling and wearing sunglasses, in an indoor setting with windows and curtains in the background.